NIJE SREDNJI VEK, A OPET MALO JE CUDNO DA NICE GRAD BEZ BETONA I CELIKA. GRAD OD DRVETA. DA LI CE SVEDSKI PODUHVAT PODSTACI I OSTALE ARHITEKTE DAPROBAJU DA NAS MALO VRATE PRIRODI/ OSTAJE DA SE VIDI, A DOTLE PREDSTAVLJAM GRAD OD DRVETA .
Grad budućnosti nastaje u predgrađima Stokholma – i to ne od čelika i betona, već od drveta.
Novi gradski okrug Sikla, koji se nalazi južno od centra prestonice, gradi se korišćenjem unakrsno laminiranog drveta (CLT) i prostiraće se na površini od 250.000 kvadratnih metara. Drvo se koristi u svim delovima konstrukcije - od podova i zidova do nosećih elemenata.
Bivša industrijska zona Sikla, poznata po proizvodnji dizel motora, sada se transformiše u moderno naselje sa drvenim stambenim zgradama, kancelarijama, školama i prodavnicama. Postojeće starije zgrade neće biti srušene – neke od njih su već pretvorene u biblioteke i bioskope, a novi objekti će se uklopiti u postojeću urbanu strukturu.
Šef razvoja poslovanja u kompaniji Hokan Hilengren, kaže da projekat ima jasan cilj – da pokaže kako izgleda održiva urbana budućnost. On ističe da građevinski sektor proizvodi čak 37% globalnih emisija gasova staklene bašte, što znači da ova industrija ima najveći potencijal za promene.
Brojne studije potvrđuju prednosti drvene gradnje. Prema američkoj studiji iz 2024. godine, drvene zgrade proizvode 81% manje emisije gasova staklene bašte u poređenju sa betonskim, i 76% manje od čeličnih konstrukcija.
Nije slučajno što Švedska predvodi ovu promenu – čak 70% njene teritorije je prekriveno šumama, a drvo se decenijama koristi u građevinarstvu. Arhitekta Oskar Norelijus iz studija "White Arkitekter", koji radi na projektu, ističe da Šveđani imaju duboku kulturnu vezu sa šumom: „To je naš prostor mira, energije i ideja, ali i fundamentalna ekonomska sirovina.“Drvena gradnja nije slučajan izbor ona značajno smanjuje emisije ugljen-dioksida u poređenju sa tradicionalnim građevinskim materijalima. U zemlji u kojoj su šume dominantan prirodni resurs, drvo je logičan i održiv materijal, ali i deo kulture i identiteta.
Norelijus već ima iskustva sa izgradnjom velikih drvenih konstrukcija – on je autor "Sara Kulturhusa", dvadesetospratnice u severnoj Švedskoj koja sadrži galerije, muzej, biblioteku i hotel sa 200 soba. Ova zgrada je promenila percepciju drveta u industriji, koje se sve više doživljava kao inspiracija u arhitekturi, a ne kao prepreka.
U novom naselju Sikla, prvi blok sa 80 stanova pod nazivom Distrikt 7 biće završen do kraja 2025. godine. Plan je da se do 2027. godine izgradi oko 2.000 dodatnih stanova, a zgrade će biti fleksibilno projektovane – stanovi se po potrebi mogu pretvoriti u kancelarije, čime će im se obezbediti „drugi život“.
Pored funkcionalnih i ekoloških prednosti, drvo takođe izaziva emocionalnu vezu. Posetioci Sara Kulturhusa viđeni su kako grle drvene stubove, a arhitekte očekuju slične reakcije u Sikli. Vidljiva drvena konstrukcija, uključujući instalacije poput ventilacije i cevi, daje prostoru osećaj topline i otvorenosti.
Iako je betonska podna ploča u proseku 20% jeftinija od one od drveta, gradnja drvetom je znatno brža. To znači da su stanovi i poslovni prostori brže spremni za useljenje i izdavanje u zakup. Hilengren smatra da će estetska vrednost i održivost takođe povećati atraktivnost tržišta, što bi kompaniji moglo doneti veći profit kroz veće cene zakupnine.
Uprkos problemima na tržištu nekretnina koji su pogodili i Švedsku 2023. godine zbog rasta kamatnih stopa, investitori su optimistični. Sa odličnim saobraćajnim vezama i vizijom izgradnje za održivu sutrašnjicu - drveni grad u Stokholmu mogao bi postati simbol nove ere evropske arhitekture.
Sistem za grejanje može da bude značajan akter kada je u pitanju energetska tranzicija. I Nemačka se određenim koracima, odlučuje da menja zakone koji će promeniti tokove u novoj gradnji, jer sistemi za grejanje kada se naprave, koriste se između 20-25 godina. Zbog toga će od sledeće godine svaka nova kuća ili zgrada, pri izradi, morati biti rađene po novim standardima za sisteme grejanja. Iako je bilo polemike oko zakona, ideja je da je zapravo gasni sistem skuplji, i da će cena nafte i gasa rasti godinama, zbog trgovine i kasnije zbog ograničenosti pomenutih resursa. Kada građanin pređe na OIE, ove investicije se nadoknađuju nižim operativnim troškovima tokom veka trajanja i korišćenja.
Što se tiče grada od drveta, one prema istraživanjima, pruža bolji kvalitet vazduha, povećava produktivnost i skladišti CO2, s obzirom da je drvo u pitanju. Prirodan je materijal koji “diše”, odnosno poznato je da se često stolarija izrađuje od njega baž zato što omogućava protok i bolji kvalitet vazduha. Gradnja od drveta znači i manje buke, manje otpada i manje CO2 otpuštenog u atmosferu, između ostalog i manje transporta tokom izgradnje. Ceo projekat ima još ekoloških prednosti, s obzirom da će na krovovima biti i solarni paneli.
OVO JE BUDUCNOST. CETVRT U PREDGRADJU STOKHOLMA -SVEDSKA.
A OVO JE PROSLOST. VENECIJA ITALIJA
U većini savremenih građevina, armirani beton i čelik preuzimaju funkciju koju u Veneciji već vekovima obavlja "preokrenuta šuma". Ovo su detalji.
Dok su moderne građevine projektovane da traju oko 50 godina, Venecija opstaje već više od 1.600 godina zahvaljujući genijalnom drevnom inženjerskom rešenju – drvenim temeljima koji održavaju ovaj vodeni grad na površini.
U većini savremenih građevina, armirani beton i čelik preuzimaju funkciju koju u Veneciji već vekovima obavlja "preokrenuta šuma". Međutim, čak i pored svoje snage, malo koji temelji danas mogu trajati koliko venecijanski.
"Betonski ili čelični stubovi projektovani su da traju oko 50 godina. Naravno, mogu trajati i duže, ali kada gradimo kuće i industrijske objekte, standard je 50 godina", objašnjava Aleksandar Puzrin, profesor geomehanike i inženjeringa geosistema na ETH univerzitetu u Cirihu.
Tehnika venecijanskih stubova fascinantna je zbog svoje geometrije, dugovečnosti i same veličine. Tačan broj drvenih stubova ispod grada nije poznat, ali samo ispod mosta Rialto nalazi se 14.000 čvrsto spakovanih drvenih stubova, dok temelje bazilike Svetog Marka, sagrađene 832. godine, drži 10.000 stabala hrasta.
"Rođena sam i odrasla u Veneciji. Oduvek sam znala da ispod venecijanskih građevina postoje stabla iz Kadora (planinskog regiona u blizini Venecije). Ali nisam znala kako su postavljeni stubovi, kako su se brojali i pobijali, niti da su battipali (majstori koji su ih zabijali) imali izuzetno važan zanat – čak su imali i svoje pesme. To je fascinantno sa tehničke i tehnološke tačke gledišta", kaže Katerina Frančeska, profesorka hemije životne sredine i očuvanja kulturnog nasleđa na Univerzitetu u Veneciji.
Kao što svaki lokalac zna, Venecija je zapravo preokrenuta šuma. Grad, koji je 25. marta napunio 1.604 godine, izgrađen je na milionima kratkih drvenih stubova pobijenih u tlo vrhovima nadole. Ovi stubovi – napravljeni od različitih vrsta drveta, u dužinama od 3,5 metra do manje od jednog metra – vekovima nose kamene palate i visoke zvonike. Ova tehnika predstavlja pravo inženjersko čudo koje koristi snagu fizike i prirode.
Majstori battipali su ručno zabijali stubove, pevajući staru pesmu kako bi održali ritam – hipnotišuću i ponavljajuću melodiju čiji stihovi slave Veneciju, njenu republikansku slavu i katoličku veru, ali i pozivaju na smrt tadašnjim neprijateljima, Turcima. Jedan venecijanski izraz koji se i danas koristi, na testa da bater pai ("glava dobra za zabijanje stubova"), slikovit je način da se kaže da je neko sporog uma.
Stubovi su postavljani što dublje, sve dok više nije bilo moguće dalje ih zabijati. Počinjalo se od spoljne ivice građevine, krećući se ka centru temelja, obično u rasporedu od devet stubova po kvadratnom metru, u spiralnom obliku. Nakon toga, vrhovi stubova su se odsecali kako bi se dobila ravna površina ispod nivoa mora.
Preko njih su se postavljale poprečne drvene konstrukcije – zatteroni (daske) ili madieri (grede). Kod zvonika, ove grede su bile debele i do 50 cm, dok su kod drugih zgrada bile tanje, često manje od 20 cm. Hrast je bio najotpornije drvo, ali i najvrednije. Kasnije se hrast koristio isključivo za brodogradnju jer je bio suviše dragocen da bi se "zabijao u blato". Na ove drvene temelje postavljano je kamenje, stvarajući stabilnu osnovu za izgradnju.
Mletačka republika je brzo shvatila važnost očuvanja svojih šuma kako bi osigurala dovoljno drveta za gradnju i brodogradnju.
"Venecija je izmislila šumarstvo. Prvi zvanični dokument o upravljanju šumama u Italiji potiče iz 1111. godine i dolazi iz Veličanstvene zajednice doline Fijeme. On detaljno propisuje pravila korišćenja šuma kako ne bi bile iscrpljene", objašnjava Nikola Makioni, istraživač na Institutu za bioekonomiju pri Nacionalnom savetu za istraživanje Italije.
Prema Makioniju, ove prakse očuvanja morale su postojati i pre nego što su zvanično zapisane.
"To objašnjava zašto je dolina Fijeme i danas prekrivena gustom šumom jela," kaže on. Nasuprot tome, Engleska je već sredinom 16. veka počela da se suočava sa nestašicom drveta.
Iako i drugi gradovi, poput Amsterdama, koriste drvene stubove za temelje, Venecija se izdvaja zbog specifičnog načina gradnje. Dok su u Amsterdamu stubovi zabijeni duboko sve do stenske podloge i deluju kao noge stola, u Veneciji oni ne dosežu stenu. Umesto toga, koriste trenje tla kako bi pružili stabilnost građevinama. Ovaj fenomen poznat je kao hidrostatički pritisak – tlo "hvata" stubove kada su gusto postavljeni, omogućavajući im da drže zgrade iznad vode.
MNOGO VOLIM DRVO. I ZIVELA BI U KUCI OD DRVETA. MEDJUTIM ,NAZALOST ZIVIM U BEOGRADU U KOME JE DRVO ISTREBLJENO. NEMAM BOLJI IZRAZ. ZNAM ZA PATNJE ZLATIBORA ,ALI I AMAZONIJE I MILIONE ISKRCENIH STABALA. A BEZ SUMA NEMA ZIVOTA OVE PLANETE. PA IPAK NAPISALA SAM OVAJ TEKST BAS ZATO STO VOLIM DRVO I STO MISLIM DA JE ZA LJUDSKU VRSTU HUMANIJE DA ZIVI U DRVENIM NEGO BETONSKIM BLOKOVIMA. PA MOZDA SE NADJE NEKO RESENJE. STO DA NE?
.
Нема коментара:
Постави коментар